Een formulier opstellen

Hierbij een aantal principes voor een efficiënt formulier.

1. Opstellen

Verzorg je titels

  • Kies voor een woord en niet voor een zin, tenzij de zin nodig is voor het begrijpen van hetgeen volgt.
  • Gebruik zoveel mogelijk kleine letters.
    voornaam en naam is beter dan Voornaam en naam

Zorg voor duidelijke en korte instructies aan het begin van het formulier

  • Waarvoor dient het formulier
  • Het aantal pagina’s
  • De tijd die ongeveer nodig is om het formulier in te vullen
  • Vermijd zeker een sessieduur (time out) want de gebruiker zou de inhoud van het formulier kunnen verliezen.
  • Vraag enkel noodzakelijke informatie.
    Om die reden doe je er ook goed aan het aantal verplichte velden te beperken.
  • Leg duidelijk uit waarvoor de ingevoerde gegevens worden gebruikt. (De privacywet verplicht de auteur van het formulier om expliciet de opslag van persoonlijke gegevens en het nagestreefde doel te vermelden).
  • Bied de gebruiker de mogelijkheid om het formulier op te slaan, het via mail op te sturen of het af te printen. 

Duid aan welke informatie verplicht is

  • Als het veld verplicht moet worden ingevuld, voeg dan vóór of na de titel een “*” toe, liefst in het rood.
  • Maak duidelijk wat het sterretje betekent: bv. * = verplicht
    Vermeld dit duidelijk alvorens het formulier in te vullen.
  • Als alle velden verplicht zijn, vermeld dit dan duidelijk bij het begin van het formulier en gebruik geen sterretjes. 

2. Gelijkaardige elementen groeperen en ordenen

  • Orden goed de elementen
    Je plaatst de titel beter boven het invoerveld dan ernaast.

    Het beste is om de titel in het veld te plaatsen.
  • Pas de grootte van het veld aan aan de gegevens die je verwacht
  • Vermijd meerdere kolommen
  • Wat doe je met een zeer lang formulier? Splits het op in verschillende pagina’s.
    Duid het aantal stappen aan en de stap die momenteel aan de orde is (pagina 2/4 of 40 % of grafisch symbool) en bied de mogelijkheid om van de ene pagina naar de andere gaan:  volgende stap, vorige stap, terug

3. De in te vullen velden kiezen en goed gebruiken 

Dit zijn naast de tekstvelden de belangrijkste veldsoorten:

Radioknoppen 

  • Gebruik ze wanneer het aantal opties beperkt is.
  • Vermeld de titel rechts van de radioknop.
  • Wees duidelijk : Ja, ik heb de gebruiksvoorwaarden gelezen in plaats van Ja.
  • Kies een defaultoptie (vooraf ingevulde knop) als dat gerechtvaardigd is TENZIJ de bezoeker een vrijwillige keuze moet doen of als de defaultkeuze verkeerd kan worden geïnterpreteerd. 

Dropdownmenu’s  

  • Wanneer een keuze moet worden gemaakt tussen een hele reeks opties… of wanneer men over te weinig plaats beschikt voor radioknoppen.
  • Groepeer en maak een insprong om de hiërarchie aan te geven (bv.: provincies / gemeenten)

Aan te vinken vakjes  

  • Ideaal wanneer je één of meerdere opties kan kiezen.
  • Vermeld de titel rechts van het aan te vinken vakje.
  • Geef de voorkeur aan 2 radioknoppen in plaats van één enkel aan te vinken vakje wanneer de keuze beperkt is tot 2 opties.
    Bv.: o mannelijk o vrouwelijk in plaat van [] mannelijk [] vrouwelijk

4. Valideren zonder zich te vergissen

  • Een formulier moet altijd gevalideerd worden om verkeerde gegevens te vermijden.
  • De vermelding op de validatieknop moet duidelijk aangeven wat er gebeurt: formulier versturen in plaats van OK of versturen
  • Als de gebruiker het formulier niet wil valideren moet hij over een annulatieknop beschikken. Hij kan daarna naar de vorige stap terugkeren en het formulier verlaten.
  • Zorg ervoor dat de knoppen grafisch verschijnen en zich ook als knoppen gedragen.
  • Vermijd de reset-knop.  Die is zelden nuttig en vaak gevaarlijk : de gebuiker kan hem verwarren met de annulatieknop en zo alle ingevoerde gegevens wissen.

5. Voorzie hulp

  • Enkel te gebruiken als het echt nodig is. Je doet er beter aan duidelijker te zijn in de vermelding  op de knoppen. Maak deze gerust langer in plaats van een helpfunctie te voorzien.  
  • Als hulp toch nodig is, gebruik dan een Help-link naar een nieuw venster of, beter nog, een dynamisch helpsysteem dat tevoorschijn komt wanneer de gebruiker op het tekstveld klikt of er met zijn muis over gaat.

6. Duidelijke en nuttige foutmeldingen

  • Duid rechtstreeks op het formulier aan waar er fouten zijn.
  • Duid dit aan in het rood.
  • Leg het probleem uit en hoe het opgelost kan worden zonder technisch jargon te gebruiken.
  • Plaats de melding bovenaan de pagina en niet in een pop-up of een dialoogbox.
  • Maak een duidelijk onderscheid tussen de melding en de rest van de pagina.

7. Denk aan slechtzienden

Zorg dat het formulier kan worden geraadpleegd door slechtzienden. Zij moeten de structuur kunnen doorlopen met de tabulatietoets.

Bronnen: